Papağan Bakımı: Kafes, Beslenme, Zehirli Yiyecekler ve Sağlık

Papağan kafesi ne büyüklükte olmalı?

Papağan kafesi, kuşun kanatlarını iki yana tam açıp çırpabileceği ve tünekler arasında kısa mesafe uçabileceği kadar geniş olmalıdır; satıcıların önerdiği en küçük ölçü değil, bütçenin ve evin izin verdiği en büyük kafes seçilmelidir. Tel aralığı da türün başını sıkıştırmayacak kadar dar olmalıdır.

Kafes tek başına yeterli yaşam alanı değildir. World Parrot Trust ve RSPCA, papağanların günün önemli bir bölümünü gözetim altında kafes dışında geçirmesini önerir. Aşağıdaki tablodaki ölçüler genel bir başlangıç noktasıdır; daha büyüğü her zaman daha iyidir.

• Yatay genişlik, yükseklikten daha değerlidir; kuşlar yukarı değil yana uçar.
• Farklı kalınlıkta doğal dal tünekler ayak sağlığını korur; zımpara kaplı tünek kullanmayın.
• Kafesi cereyan, doğrudan güneş ve mutfak buharından uzak, ailenin vakit geçirdiği bir odaya koyun.
• Galvanizli veya boyası dökülen eski kafesler çinko ve kurşun zehirlenmesi riski taşır.

Papağan ne yemeli?

Çoğu evcil papağan için temel besin kaliteli pelet olmalı, buna her gün taze sebze, az miktarda meyve ve ölçülü tohum eşlik etmelidir. Lafeber ve kuş veterinerlerinin genel önerisi, öğünün yarısından fazlasının pelet, kalanının ağırlıklı olarak koyu yeşil yapraklı ve turuncu renkli sebzelerden oluşmasıdır.

Yalnızca tohum karışımıyla beslenen papağanlarda A vitamini ve kalsiyum eksikliği, karaciğer yağlanması ve obezite sık görülür. Tohum ve kuruyemiş, eğitimde ödül olarak kullanıldığında daha faydalıdır. Tohumdan pelete geçiş birkaç hafta sürebilir; kuşun yeterince yediğini görmeden eski yemi tamamen kesmeyin.

Taze su her gün değiştirilmeli, sebze ve meyve kabı birkaç saat sonra kaldırılmalıdır.

• Uygun sebzeler: brokoli, havuç, kabak, tatlı patates (pişmiş), ıspanak dışındaki yapraklı yeşillikler, biber.
• Az miktarda meyve: elma (çekirdeksiz), armut, çilek, mango, nar.
• Ara sıra: pişmiş baklagiller, haşlanmış yumurta, tam tahıl.

Papağanlar için hangi yiyecekler zehirlidir?

Avokado, çikolata, kafeinli içecekler, alkol, tuzlu atıştırmalıklar ve elma, kiraz, şeftali gibi meyvelerin çekirdekleri papağanlar için tehlikelidir. Avokadodaki persin kalp ve solunum sorunlarına, çikolatadaki teobromin ve kafein kalp ritim bozukluğuna yol açabilir; küçük vücutlu kuşta küçük miktar bile yeterlidir.

Ayrıca çiğ veya kuru fasulye, soğan ve sarımsak, ksilitol içeren şekersiz ürünler ve küflü yiyecekler verilmemelidir. Kuşunuz bunlardan birini yediyse beklemeden bir kuş veterinerini arayın.

Teflon tava dumanı papağanı neden öldürür?

Teflon (PTFE) kaplı tava, tencere veya fırın aşırı ısındığında yayılan dumanlar papağanların hassas solunum sisteminde ödem ve kanamaya yol açar; kuş birkaç dakika içinde, hatta başka bir odada bile ölebilir. Bu durum PTFE toksikozu olarak bilinir ve önceden belirti vermeden ani ölümle sonuçlanabilir.

Kuş beslenen evde PTFE kaplı mutfak eşyası yerine paslanmaz çelik, döküm veya seramik tercih edilir. Kendinden temizlemeli fırın programları, bazı ısıtıcılar, ütü masası örtüleri ve saç düzleştiriciler de PTFE içerebilir. Aerosol sprey, oda kokusu, sigara dumanı ve tütsü de kuşun yakınında kullanılmamalıdır.

Uçuş, egzersiz ve oyun

Papağanlar uçmak için evrimleşmiştir ve günlük egzersiz kas, kalp ve ruh sağlığı için gereklidir. Kuşu kafes dışına çıkarmadan önce pencere ve kapıları kapatın, cama çarpmaması için perdeleri çekin, tavan vantilatörünü kapatın ve ortamda kedi, köpek gibi diğer hayvanları bulundurmayın.

Kafeste çiğneme oyuncakları, yiyecek aradığı bulmaca oyuncakları ve tırmanma alanları olmalı; oyuncakları haftalık değiştirmek sıkılmayı azaltır. Kanat kırpma kararı geri dönüşü uzun süren bir işlemdir ve bir kuş veterineriyle konuşularak verilmelidir.

Papağan yalnız kalırsa ne olur?

Papağanlar doğada sürü halinde yaşar; uzun süre yalnız bırakılan, ilgi görmeyen bir papağan sıkılır, stres yaşar ve bu durum aşırı çığlık, ısırma ve tüy yolma gibi davranışlarla kendini gösterir. RSPCA, papağanın her gün sahibiyle ya da uygun bir türdeşiyle anlamlı vakit geçirmesi gerektiğini belirtir.

Gün boyu evde kimse yoksa, papağan sahiplenmeden önce bu durum dürüstçe değerlendirilmelidir. Büyük papağan türlerinin onlarca yıl yaşayabildiğini de hesaba katın.

Tüy yolma belirtileri ve nedenleri

Tüy yolma, kuşun kendi tüylerini çekip koparması, çiğnemesi veya aşırı temizlemesidir. Göğüs, bacak ve kanat altında çıplak ya da tüyleri kırık alanlar, yerde normalden fazla tüy ve deride kızarıklık ilk işaretlerdir.

Nedeni yalnızca can sıkıntısı değildir; parazitler, enfeksiyonlar, beslenme bozukluğu, alerji ve ağrı da tüy yolmaya yol açabilir. Bu yüzden davranışsal neden aramadan önce kuş veterinerinde tıbbi muayene yapılmalıdır.

Papağanı ne zaman kuş veterinerine götürmeliyim?

Papağanlar hastalığı saklamaya eğilimlidir; kabarık tüylerle uzun süre hareketsiz durmak, iştahsızlık, kuyruğu sallayarak nefes alma, dışkının renk veya kıvamında değişiklik, burun ya da göz akıntısı ve tünekte duramama görüldüğünde aynı gün bir kuş veterinerine başvurulmalıdır. Kanama, yanık ve zehirlenme şüphesi acildir.

Belirti olmasa da yeni alınan her kuşun ilk muayenesi ve yılda bir genel kontrol önerilir. Her veteriner kuşlarla çalışmaz; Association of Avian Veterinarians gibi kuruluşlar egzotik ve kuş hekimliğinde uzmanlaşmış hekimleri bir araya getirir.

Kaynaklar

1. World Parrot Trust
2. RSPCA – Birds care advice
3. Lafeber – Pet Birds
4. AVMA – Household hazards